مدیریت رنگ و پروفایل ICC: ریشه‌های سیستماتیک تفاوت رنگ نمایشگر و چاپ

تطبیق نداشتن رنگ نمایشگر با خروجی چاپ، رایج‌ترین و در عین حال سوءتفاهم‌شده‌ترین منشأ تعارض در همکاری میان طراحان و چاپخانه‌هاست. اکثر فعالان این حوزه به طور غریزی آن را به «کالیبره نبودن نمایشگر»، «فنی نبودن چاپخانه» یا «اشتباه در تهیه فایل» نسبت می‌دهند، اما تحلیل حاضر نشان می‌دهد که این‌ها تنها علائم سطحی هستند؛ ریشه واقعی در تفاوت فیزیکی میان رنگ‌های افزودنی (RGB) در نمایشگر و رنگ‌های کاهشی (CMYK) در چاپ است که گاموت‌های (gamut) رنگی با ابعاد و اشکال کاملاً متفاوت دارند و در نبود یک فرآیند مدیریت رنگ (color management) اصولی، این خطاها در هر مرحله تشدید می‌شوند

پرسش محوری این مقاله این است: چرا آبی‌ها، بنفش‌ها و سبزهای فسفری درخشان در نمایشگر، هنگام چاپ به شکل محسوس تیره، کدر و یا دچار تغییر فام (color shift) می‌شوند؟ اهمیت این پرسش فراتر از زیبایی‌شناسی است و به انحرافات کمیِ بازتولید رنگ مربوط می‌شود که مستقیماً بر ثبات برند، هزینه‌های نمونه‌گیری (proofing) و نرخ چاپ مجدد تأثیر می‌گذارد

دستاوردهای این مقاله سه مورد است:

・اول، یکپارچه‌سازی دانش پراکنده در حوزه‌های کالیبراسیون نمایشگر، مشخصه‌یابی چاپگر و استانداردهای مدیریت رنگ در یک چارچوب واحد برای تبیین چرایی «درخشندگی در نمایشگر و کدری در چاپ»

・دوم، شفاف‌سازی نقش‌ها و مرزهای عملیاتی پروفایل ICC، کالیبراسیون، مشخصه‌یابی و نمونه‌گیری نرم‌افزاری (soft proofing) در فرآیند تولید

・سوم، بومی‌سازی مفاهیم آکادمیک برای جریان کاری چاپخانه‌های کوچک و متوسط، طراحان و صاحبان برند در ایران و ارائه راهکارهای عینی

برای صنعت چاپ ایران، این موضوع به ویژه حیاتی است. صنعت چاپ ما عمدتاً متکی به کارگاه‌های کوچک و متوسط است و زنجیره طولانی برون‌سپاری طراحی، مدیریت رنگ را اغلب در حد تجربه شخصی استادکاران نگه داشته و از معیارهای ثبات میان‌دستگاهی و میان‌کارگاهی تهی کرده است. با نفوذ تصاویر هوش مصنوعی (AI) و همکاری‌های ابری که تصاویر پررنگ (high-chroma) بیشتری را وارد چرخه چاپ می‌کنند، مشکل اختلاف گاموت بیش از پیش نمایان خواهد شد

این بخش ابتدا پژوهش‌های مربوط به گاموت و کالیبراسیون نمایشگر را مرور کرده، سپس سیر تحول روش‌های مشخصه‌یابی چاپگر را بررسی می‌کند و در نهایت به پیشرفت‌های استانداردسازی مدیریت رنگ می‌پردازد تا شکافی که این مقاله قصد پر کردن آن را دارد، تعیین کند

تعریف فیزیکی نمایشگر و گاموت. نخستین لایه شواهد در مورد مشکل اختلاف نمایشگر از پژوهش‌های حوزه نمایشگر به دست می‌آید. شارما (Sharma) در مقایسه LCD و CRT اشاره می‌کند که فناوری‌های مختلف نمایشگر از نظر کالیبراسیون رنگ و گاموت تفاوت‌های ماهوی دارند و نمایشگرها ذاتاً منابع رنگی خنثی یا جایگزین‌شدنی نیستند [1]. این نکته پیش‌فرض کل بحث را پایه‌گذاری می‌کند: دامنه رنگی که یک نمایشگر می‌تواند نشان دهد، هم بسته به فناوری تغییر می‌کند و هم برای قابل اعتماد بودن نیازمند کالیبراسیون است. به عبارت دیگر، «رنگی که در نمایشگر می‌بینم» خود متغیری است که باید تعریف و کنترل شود، نه یک معیار عینی

چالش محوری نگاشت گاموت (gamut mapping). جریان دوم به پیامدهای واقعیت «نابرابری گاموت‌ها» می‌پردازد. هنگامی که گاموت منبع (مانند RGB نمایشگر) بزرگ‌تر از گاموت مقصد (مانند CMYK چاپ) باشد، رنگ‌های خارج از دامنه باید دوباره جای‌گذاری شوند؛ این دقیقاً هسته اصلی پژوهش‌های نگاشت گاموت است. مطالعات موجود به‌طور سیستماتیک استراتژی‌ها و بده‌بستان‌های (trade-offs) نگاشت گاموت بین فضاهای رنگی مختلف را بررسی کرده‌اند [2]. درس کلیدی این جریان این است: اختلاف، یک خطای قابل حذف نیست، بلکه یک فرآیند تبدیل اجتناب‌ناپذیر است که نیازمند تصمیم‌گیری است؛ تفاوت در این است که چه کسی، در کدام مرحله و بر اساس چه ضابطه‌ای این تصمیم را اتخاذ می‌کند

سیر تحول روش‌های مشخصه‌یابی چاپگر. جریان سوم بر عدم قطعیت خروجی تمرکز دارد. پژوهش‌های اولیه همچون هرتزوگ (Herzog) رویکردی مبتنی بر پوسته‌های گاموت تودرتو (nested gamut shells) را برای توصیف دقیق‌تر حجم رنگی قابل دسترس چاپگر ارائه دادند [4]. پس از آن، زنگ و هومت (Zeng & Humet) استفاده از گاموت چاپگر محدودشده (constrained printer gamut) را برای کالیبراسیون بین‌چاپگری پیشنهاد کردند که هدف آن همگرا کردن خروجی چاپگرهای مختلف بود [3]. جهت‌گیری این دو پژوهش قابل توجه است: حرکت از «توصیف گاموت یک دستگاه واحد» به سمت «تحدید تفاوت‌های بین چند دستگاه»، که نشان‌دهنده درد واقعی صنعت است؛ یعنی نه فقط دقت یک دستگاه، بلکه قابلیت بازتولید در دستگاه‌ها و محیط‌های مختلف. این موضوع دقیقاً با پرسش رایج فعالان صنعت همخوانی دارد که چرا یک فایل یکسان در ماشین‌های چاپ یا روی کاغذهای مختلف، رنگ متفاوتی می‌دهد

همگرایی استانداردسازی و عمل صنعتی. جریان چهارم، تلاش‌های استانداردسازی مدیریت رنگ است. گزارش‌های مرتبط با سمپوزیوم مدیریت رنگ Fogra نشان‌دهنده پیشرفت‌ها و بحث‌های صنعت در ایجاد چارچوب‌های مشترک مدیریت رنگ است [5]. اهمیت پروفایل‌های استاندارد (مانند Japan Color یا سری Fogra) در ارائه تعریف مورد توافق صنعت از «گاموت مقصد» است تا نمونه‌گیری نرم‌افزاری (soft proofing) در سمت طراحی و خروجی در سمت چاپ، معیار همسویی مشترک داشته باشند

شکاف پژوهشی. با تلفیق موارد فوق، چهار جریان کالیبراسیون نمایشگر، نگاشت گاموت، مشخصه‌یابی چاپگر و استانداردسازی هر کدام به بلوغ رسیده‌اند، اما غالباً از دیدگاه فنی یا اندازه‌گیری به طور مجزا بحث شده‌اند. بحث‌های موجود کمتر به این پرداخته‌اند که «طراحان و چاپخانه‌های کوچک و متوسط چگونه می‌توانند این چهار مورد را در فرآیند عملیاتی به یک خط لوله قابل کنترل متصل کنند». این مقاله دقیقاً بر این شکاف تمرکز کرده و تحلیلی یکپارچه متناسب با جریان کاری عملی ارائه می‌دهد

این بخش استدلال می‌کند که نخستین لایه ریشه درخشندگی در نمایشگر و کدری در چاپ، ناشی از تفاوت در ابعاد و اشکال دو گاموت است

RGB رنگ‌های افزودنی (additive color) است که با جمع نورهای قرمز، سبز و آبی به سفیدی میل می‌کند؛ CMYK رنگ‌های کاهشی (subtractive color) است که با جذب طول موج‌های خاص نور توسط مرکب، به سیاهی می‌گراید. مکانیزم تولید رنگ این دو متضاد است و حجم رنگی (color volume) قابل پوشش آن‌ها نیز متفاوت است. تحلیل ما نشان می‌دهد که به طور کلی، گاموت RGB نمایشگر در نواحی پررنگ (high-chroma) آبی، بنفش، سبز و نارنجی به طور محسوسی بزرگ‌تر از گاموت CMYK چاپ است؛ این مستقیم‌ترین تبیین برای «نارنجی درخشان که کدر می‌شود» یا «سبز فسفری که به تیرگی می‌گراید» است

وقتی رنگی در داخل گاموت نمایشگر قرار دارد اما بیرون از گاموت چاپ است، هنگام خروجی راهی جز نگاشت به نزدیکی مرزهای قابل چاپ ندارد. پژوهش‌های نگاشت گاموت دقیقاً به دنبال پاسخ به این پرسش هستند که «چگونه رنگ‌های خارج از محدوده را جای‌گذاری کنیم» [2]. با تغییر استراتژی نگاشت، نتیجه نیز تغییر می‌کند: برخی استراتژی‌ها اولویت را به حفظ فام (hue) داده و اشباع (chroma) را قربانی می‌کنند، در حالی که برخی دیگر روابط کلی درجات رنگی را حفظ کرده و اشباع را به طور کلی فشرده می‌کنند. اگر طراح در این تصمیم‌گیری مداخله نکند، تبدیل‌های پیش‌فرض (default) معمولاً باعث می‌شوند که درخشان‌ترین رنگ‌ها همگی کدر شوند

باید تأکید کرد که شدت این اختلاف به طور یکنواخت توزیع نشده است. در نواحی هم‌پوشانی گاموت (بیشتر رنگ‌های با اشباع متوسط و پایین، رنگ پوست و طیف‌های خاکی)، اختلاف نمایشگر و چاپ در واقع بسیار ناچیز است؛ اختلاف در نواحی با اشباع بالا در لبه‌های گاموت متمرکز است. تحلیل ما بیانگر آن است که این موضوع یک پدیده رایج را تبیین می‌کند: در یک طرح واحد، اکثر رنگ‌ها هنگام چاپ قابل قبول هستند، اما فقط رنگ اصلی و «جیغ» (high-chroma) به شدت دچار تغییر می‌شود. درک این ویژگی توزیع، پیش‌فرض کلیدی برای اقدامات پیشگیرانه در سمت طراحی است

این بخش نقش پروفایل ICC و نحوه تبدیل تفاوت‌های اجتناب‌ناپذیر گاموت به یک فرآیند قابل مدیریت را تشریح می‌کند

پروفایل ICC فایلی است که ویژگی‌های رنگی یک دستگاه خاص را توصیف می‌کند و در اصل پاسخ می‌دهد که «سیگنال‌های عددی این دستگاه به چه رنگ واقعی ترجمه می‌شوند». این پروفایل بر دو پیش‌نیاز استوار است: کالیبراسیون (تنظیم دستگاه به یک وضعیت استاندارد شناخته‌شده و پایدار) و مشخصه‌یابی (اندازه‌گیری و توصیف رفتار رنگی در آن وضعیت). بحث‌های شارما در مورد کالیبراسیون نمایشگر، ضرورت آن را برجسته می‌کند: برای نمایشگر کالیبره‌نشده، پروفایل حاصل فاقد رابطه انطباقی قابل اعتماد است [1]

در سمت خروجی، دقت ایجاد پروفایل چاپگر مدت‌هاست که کانون پژوهش بوده است. رویکرد پوسته‌های گاموت تودرتوی هرتزوگ با هدف ترسیم دقیق‌تر حجم رنگی قابل دسترس چاپگر برای ارتقای کیفیت مشخصه‌یابی طراحی شده است [4]. هرچه پروفایل دقیق‌تر توصیف شود، تبدیل و شبیه‌سازی رنگی بعدی قابل اعتمادتر خواهد بود

ارزش واقعی پروفایل ICC در این است که به سیستم مدیریت رنگ (color management system) اجازه می‌دهد تا تبدیل‌های مبتنی بر داده را بین «پروفایل منبع» و «پروفایل مقصد» اجرا کند، نه اینکه کورکورانه مقادیر RGB را در CMYK بچپاند. تحلیل ما بر این باور است که این هسته معماری ICC است: این پروفایل تفاوت گاموت را حذف نمی‌کند، بلکه اختلاف را به یک مرحله قابل کنترل با ورودی، خروجی و هدف تبدیل (rendering intent) مشخص تبدیل می‌کند. بدون پروفایل، اختلاف تصادفی است؛ با پروفایل صحیح، اختلاف حداقل قابل پیش‌بینی، قابل شبیه‌سازی و پیش از چاپ (出片) قابل رؤیت است

این بخش به مسئله «تفاوت رنگ یک فایل واحد در ماشین‌های چاپ و کاغذهای مختلف» پرداخته و استدلال می‌کند که این ریشه دوم، مستقل از بحث گاموت است

حتی اگر مشکل گاموت به خوبی حل شده باشد، نتایج خروجی همچنان بسته به ماشین چاپ، مرکب و کاغذ متفاوت خواهد بود. پژوهش زنگ و هومت با استفاده از گاموت چاپگر محدودشده برای کالیبراسیون بین‌دستگاهی، مستقیماً به این درد مزمن پاسخ می‌دهد که «خروجی چاپگرهای مختلف یکسان نیست» [3]. این آگاهی از مسئله نشان می‌دهد که ثبات میان‌دستگاهی هدفی است که نیازمند الزام فعالانه است، نه امری که به خودی خود محقق شود

تأثیر کاغذ به ویژه اغلب دست‌کم گرفته می‌شود. سفیدی کاغذ، روکش‌دار بودن (coated) یا نبودن، و ویژگی جذب مرکب، رنگ نهایی و ابعاد گاموت را تغییر می‌دهد؛ یک مجموعه مقادیر CMYK واحد ممکن است روی کاغذ گلاسه و کاغذ تحریر نتیجه‌ای کاملاً متفاوت داشته باشد. به همین دلیل است که صنعت برای شرایط مختلف چاپ (نوع کاغذ، استانداردهای چاپ) پروفایل‌های متفاوتی را تنظیم می‌کند. اهمیت فعالیت‌های استانداردسازی مانند Fogra در تعریف «شرایط چاپ خاص» به عنوان هدفی اشتراکی و قابل همسو‌سازی است [5]

تحلیل ما نشان می‌دهد که راه‌حل مسئله ناهمسانی میان‌دستگاهی، تلاش برای «چاپ کاملاً یکسان در همه دستگاه‌ها» نیست، بلکه همسو کردن هر دستگاه با یک فضای رنگی استاندارد مشترک است. هنگامی که طراح از پروفایل‌های استانداردی مانند Japan Color یا Fogra برای نمونه‌گیری نرم‌افزاری استفاده می‌کند و چاپخانه نیز به همان استاندارد کالیبره شده باشد، طرفین زبان مشترک دارند. دلیل اعتبار نمونه‌گیری نرم‌افزاری (soft proofing) استوار بودن بر دو پیش‌فرض است: «نمایشگر کالیبره شده» و «پروفایل مقصد مشخص است»؛ بدون هر یک از این‌ها، شبیه‌سازی نمایشگر تنها نوع دیگری از حدس و گمان است

این بخش مفاهیم علمی فوق را به سه نقش اصلی در صنعت ایران منتقل کرده و راهکارهای عملی ارائه می‌دهد

برای چاپخانه‌های کوچک و متوسط. صنعت چاپ ایران عمدتاً از واحدهای کوچک و متوسط تشکیل شده و مدیریت رنگ اغلب وابسته به «حس و تجربه» استادکاران است. نقاط شروع عملی پیشنهادی برای این واحدها عبارتند از:

・سه مورد کلیدی:

・اول، پذیرش و اعلام رسمی استانداردهای چاپ مورد استفاده در تجهیزات خود (مانند شرایط خاص Japan Color یا Fogra) تا طرف طراحی هدف همسویی داشته باشد

・دوم، کالیبراسیون دوره‌ای و مشخصه‌یابی مجدد (re-characterize) تجهیزات؛ زیرا پروفایل‌ها با کهنگی دستگاه دقت خود را از دست می‌دهند و ثبات میان‌دستگاهی نیازمند الزام فعالانه است نه یک اقدام یک‌باره [3]

・سوم، ایجاد پروفایل اختصاصی برای کاغذهای پرمصرف و لحاظ کردن «شرایط چاپ» به عنوان بخشی از مشخصات فنی در پیش‌فاکتورها و ارتباطات. بازدهی این سرمایه‌گذاری‌ها، کاهش تعداد دفعات بازگشت نمونه (proofing) و نرخ چاپ مجدد خواهد بود

برای طراحان. اقدامات پیشگیرانه در سمت طراحی، کم‌هزینه‌ترین و پربازده‌ترین فعالیت‌ها هستند. روش‌های عملی عبارتند از: تنظیم فضای کاری CMYK متناسب با پروفایل هدف چاپخانه از ابتدای طراحی؛ پرهیز آگاهانه از رنگ‌های درخشان و خارج از محدوده (out-of-gamut) برای رنگ‌های اصلی برند، یا تصمیم‌گیری شخصی درباره نحوه نگاشت گاموت (gamut mapping) هنگام تبدیل، به جای سپردن آن به تنظیمات پیش‌فرض تبدیل [2]؛ و اجرای نمونه‌گیری نرم‌افزاری (soft proofing) بر روی نمایشگرهای کالیبره‌شده برای رؤیت اختلاف پیش از چاپ. تحلیل ما نشان می‌دهد اگر طراح از ابتدا با فرض «رنگ‌های قابل چاپ» خلق اثر کند، بخش عمده‌ای از تعارضات بعدی از بین می‌رود

برای صاحبان برند. مسئله ثبات رنگ برند در ذات خود، مسئله مدیریت رنگ میان‌رسانه‌ای است. صاحبان برند باید دستورالعمل‌های رنگی شامل دیجیتال و چاپ تدوین کنند، مقادیر RGB، CMYK و (در صورت لزوم) رنگ‌های ساختگی (spot color) را برای رنگ اصلی تعریف کرده و شرایط چاپ قابل دستیابی را مشخص کنند. با ورود تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی (AI) به تولیدات بصری برند که عمدتاً RGB با اشباع بالا هستند، وجود یک فرآیند کنترلی برای قفل کردن رنگ‌های برند به دامنه قابل چاپ بیش از پیش ضروری است. مستندسازی ضوابط رنگی، هزینه‌های ارتباطات مکرر و چاپ‌های اشتباه را کاهش می‌دهد

این مقاله به پرسش محوری مقدمه پاسخ داد: درخشندگی نمایشگر و کدری چاپ، دو ریشه سیستماتیک دارد. لایه نخست، تفاوت فیزیکی گاموت RGB و CMYK در نواحی پررنگ است که رنگ‌های خارج از محدوده را ناچاراً به نگاشت و فشردگی وادار می‌کند [2]؛ لایه دوم، ناهمسانی خروجی در میان دستگاه‌ها و کاغذهای مختلف است که نیازمند همسویی فعالانه از طریق کالیبراسیون، مشخصه‌یابی و پروفایل‌های استاندارد است [1][3][4][5]. نقش پروفایل ICC نه حذف اختلاف، بلکه تبدیل اختلاف به یک مرحله قابل پیش‌بینی، قابل شبیه‌سازی و قابل رؤیت پیش از چاپ است

محدودیت‌های این مقاله باید صادقانه بیان شود:

・اول، ادبیات استنادی عمدتاً رویکرد علوم رنگی و اندازه‌گیری دارند؛ بحث این مقاله در زمینه بومی‌سازی آن در جریان کاری عملی، تحلیل نویسنده است و با اندازه‌گیری‌های تجربی اعتبارسنجی نشده است

・دوم، ابعاد دقیق اختلاف گاموت به شدت به ترکیب نمایشگر، چاپگر، مرکب و کاغذ وابسته است؛ این مقاله آن را به صورت قواعد کلی توصیف کرده و مقدار کمیِ واحد و قابل تعمیم ارائه نداده است

・سوم، تأثیر تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی بر مدیریت رنگ چاپ، موضوعی نوظهور است؛ منابع استنادی فعلی مستقیماً آن را پوشش نداده‌اند و مطالب مرتبط، تحلیل پیش‌بینانه نویسنده است

پژوهش‌های آتی می‌توانند در دو جهت پیش بروند: نخست، ایجاد پایگاه داده شرایط چاپ استاندارد و پروفایل‌های اشتراکی برای تجهیزات معمول کوچک و متوسط و کاغذهای رایج در ایران؛ و دوم، بررسی طراحی جریان کاری برای نگاشت گاموت خودکار و قفل‌گذاری رنگ برند هنگام ورود تصاویر هوش مصنوعی به چرخه چاپ. هر دوی این‌ها تعیین می‌کنند که آیا مدیریت رنگ می‌تواند از «تجربه شخصی استادکاران» به «استاندارد عملیاتی قابل مقیاس‌بندی و قابل استفاده برای واحدهای کوچک و متوسط» تبدیل شود یا خیر

・ریشه اصلی درخشان بودن نمایشگر و کدر شدن چاپ، بزرگ‌تر بودن گاموت RGB نسبت به CMYK است که در نواحی آبی، بنفش، سبز و نارنجی با اشباع بالا متمرکز است

・پروفایل ICC تفاوت گاموت را حذف نمی‌کند، بلکه آن را به مرحله‌ای قابل پیش‌بینی، قابل شبیه‌سازی و قابل رؤیت پیش از چاپ تبدیل می‌کند

・تفاوت رنگ فایل واحد در ماشین‌ها یا کاغذهای مختلف، ریشه دوم و مستقل است که نیازمند همسویی فعال با کالیبراسیون و پروفایل استاندارد است

・پیش‌شرط اعتبار نمونه‌گیری نرم‌افزاری (soft proofing)، کالیبره بودن نمایشگر و معلوم بودن پروفایل مقصد است؛ بدون این‌ها، تنها نوع دیگری از حدس و گمان است

・خلق اثر از ابتدا با فرض «رنگ‌های قابل چاپ» و پرهیز از رنگ‌های درخشان خارج از محدوده توسط طراح، بخش عمده تعارضات بعدی را از بین می‌برد

برای تولید چاپ، رقابت‌پذیری مدیریت رنگ از «تجربه شخصی استادکاران» به سمت «استانداردهای قابل همسویی و پروفایل‌های اشتراکی» در حال حرکت است؛ هر کسی که زودتر شرایط چاپ را مستند و ضابطه‌مند کند، می‌تواند هزینه‌های بازگشت نمونه و چاپ مجدد را کاهش دهد. برای سمت طراحی، گنجاندن فضای کاری CMYK و پروفایل هدف در جریان ابتدایی خلق اثر، پیشگیرانه‌ترین اقدام با بیشترین بازده است. ورود هوش مصنوعی متغیر جدیدی ایجاد کرده: تصاویر تولیدی اغلب RGB با اشباع بالا هستند و نیازمند یک لایه کنترلی برای قفل کردن رنگ‌های برند به محدوده قابل چاپ هستند. برای نرم‌افزارهای ابری (SaaS)، فرصت در یکپارچه‌سازی نمونه‌گیری نرم‌افزاری، بررسی پیش‌دستانه گاموت (gamut pre-flight) و تنظیم پروفایل‌های استاندارد در یک جریان کاری ابری و بدون دانش فنی برای طراحان نهفته است. پرسش بی‌پاسخ این است: چگونه می‌توان پایگاه داده‌ای از شرایط چاپ استاندارد، قابل مقیاس‌بندی و اشتراکی برای تجهیزات و کاغذهای محلی ایران ایجاد کرد تا ثبات رنگ دیگر وابسته به شخص استادکار نباشد

[1] Sharma G.（2002）. LCDs versus CRTs-color-calibration and gamut considerations. Proceedings of the IEEE. DOI: 10.1109/jproc.2002.1002530

[2] Color Spaces for Gamut Mapping. Color Gamut Mapping. DOI: 10.1002/9780470758922.ch6

[3] Zeng H., Humet J.（2005）. Inter-printer color calibration using constrained printer gamut. SPIE Proceedings. DOI: 10.1117/12.582127

[4] Herzog P.（1997）. A New Approach to Printer Calibration Based on Nested Gamut Shells. Color and Imaging Conference. DOI: 10.2352/cic.1997.5.1.art00048

[5] Fogra color management symposium. Color Research & Application. DOI: 10.1002/col.20349